ไข้เลือดออก (Dengue fever)

     ฤดูฝนอย่างนี้ หลาย ๆ คนที่เป็นไข้ก็มักจะนึกถึงไข้เลือดออก และกังวลว่าตนจะเป็นหรือไม่ เนื่องจากในปัจจุบันนี้ ยังไม่มียารักษา (อยู่ในขั้นวิจัย ทดลองอยู่เท่านั้น) การรักษาทำได้เพียงประคับประครองอาการ ในปีนี้พบว่าประเทศไทยเรามีผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตจากโรคไข้เลือดออกเพิ่มขึ้นสูงกว่าปีก่อน ๆ มาก ดังนั้นเราควรทำความรู้จักกับโรคนี้ รับทราบถึงวิธีป้องกันรวมทั้งการรักษาเมื่อเป็นไข้เลือดออก เพื่อให้คุณและคนที่คุณรักมีความปลอดภัย และห่างไกลจากโรคร้ายนี้

ภาพจาก http://www.12newsnow.com

    สาเหตุของไข้เลือดออก
     ไข้เลือดออกเกิดจากการติดเชื้อไวรัส ซึ่งมีพาหะก็คือ ยุงลาย ซึ่งพบได้มากในบริเวณร้อนชื้น โรคนี้จึงพบอย่างแพร่หลายในประเทศเขตร้อน รวมถึงประเทศไทยด้วย 

     อาการที่ควรสงสัยว่าเป็นโรคไข้เลือดออก ควรรีบไปพบแพทย์

• ตัวร้อน มีไข้สูง (อาจถึง 41 องศาเซลเซียส)
• เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน
• หน้าแดง มีผื่น หรือจุดเลือดออกใต้ผิวหนังตามลำตัว แขน ขา
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ข้อ

     ในการติดเชื้อครั้งแรก ผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจจะไม่แสดงอาการ แต่ถ้าติดเชื้อซ้ำครั้งที่สอง โดยเป็นเชื้อคนละสายพันธุ์ (เชื้อไวรัสไข้เลือดออก มีทั้งหมด 4 สายพันธุ์) มักจะแสดงอาการต่าง ๆ ของไข้เลือดออก

    อาการของไข้เลือดออก แบ่งเป็น 3 ระยะ

1. ระยะไข้ ผู้ป่วยจะมีไข้สูงเกือบตลอดเวลา เด็กบางคนอาจชัก เนื่องจากไข้สูง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง มักมีหน้าแดง และอาจมีผื่นหรือจุดเลือดออกตามลำตัว แขน ขา ระยะนี้จะเป็นอยู่ราว 2-7 วัน

2. ระยะช็อค ไข้จะเริ่มลดลง ผู้ป่วยจะซึม เหงื่อออก มือเท้าเย็น ชีพจรเต้นเบาแต่เร็ว ปวดบริเวณใต้ชายโครงขวา ปัสสาวะออกน้อย อาจมีเลือดออกง่าย เช่น มีเลือดกำเดาไหล อาเจียนเป็นเลือด อุจจาระมีสีดำ ในรายที่รุนแรง จะมีความดันโลหิตต่ำ ช็อค และอาจถึงตายได้ ระยะนี้กินเวลา 24-48 ชั่วโมง

3.ระยะพักฟื้น อาการต่างๆจะเริ่มดีขึ้น ผู้ป่วยรู้สึกอยากรับประทานอาหาร ความดันโลหิตสูงขึ้น ชีพจรเต้นแรงขึ้นและช้าลง ปัสสาวะมากขึ้น บางรายมีผื่นแดงและมีจุดเลือดออกเล็กๆ ตามลำตัว      การรักษา      เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มียารักษาไข้เลือดออก จึงต้องรักษาตามอาการอย่างใกล้ชิด เพื่อป้องกันการช็อค ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต เช่น ให้ยาลดไข้ พาราเซตามอล เมื่อมีไข้ ตัวร้อน ห้ามใช้ยาในกลุ่ม NSAIDs เช่น Aspirin, Ibuprofen, Mefenamic เป็นต้น เพราะจะทำให้มีเลือดออกรุนแรงขึ้น เวลาคลื่นไส้อาเจียน ให้กินยาแก้คลื่นไส้อาเจียน จิบเครื่องดื่มเกลือแร่ ORS บ่อย ๆ       หากมีอาการต่อไปนี้ ควรรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที ปวดท้องมากโดยเฉพาะใต้ชายโครงขวา  ซึมลง ไม่ค่อยรู้สึกตัว อาเจียนมาก ไม่สามารถกินอาหารและน้ำได้เพียงพอ มีเลือดออกรุนแรง เช่น ถ่ายดำ อาเจียนเป็นเลือด เลือดกำเดาไหลแล้วหยุดยาก ปัสสาวะน้อยลง ไม่ปัสสาวะนานกว่า 6 ชั่วโมง กระสับกระส่าย มือเท้าเย็น ตัวเย็นผิดปกติ ไข้ลดลง  หอบเหนื่อย บวม  หน้ามืด เป็นลมง่าย

ภาพจาก http://mallu-life.blogspot.com

     การป้องกัน

• กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลายในบริเวณบ้าน ยุงลายจะชอบวางไข่ในแหล่งน้ำเล็ก ๆ ซึ่งมีน้ำนิ่งและใส ดังนั้นควรสำรวจบริเวณน้ำขัง เช่น เศษภาชนะแตกหัก ยางรถยนต์เก่า แล้วกำจัดไม่ให้มีน้ำขัง อ่างบัวหรือแหล่งน้ำเล็ก ๆ ก็ควรเลี้ยงปลาที่กินลูกน้ำ เปลี่ยนภาชนะที่ขังน้ำ เช่น แจกัน เป็นประจำ 
• ป้องกันตนเองไม่ให้ยุงกัด หากจำเป็นต้องอยู่ในบริเวณที่มียุง เช่น ทายากันยุง นอนในมุ้ง

แหล่งอ้างอิง

1. www.nhs.uk/conditions/dengue/Pages/Introduction.aspx.Dengue.
2. www.tm.mahidol.ac.th/hospital/hospital-dengue-th.php
   ไข้เลือดออก (Dengue Hemorrhagic Fever) โรงพยาบาลเวชศาสตร์เขตร้อน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล 
3. www.ped.si.mahidol.ac.th/HA/CPG/4denguehemorrhage.pdf
   Dengue hemorrhagic fever (DHF)
4. www.powerpestgroup.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=59200&Ntype=1
   ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับยุง. บริษัท เพาเวอร์ เพสท์ กรุ๊ป จำกัด. Power Pest Group Co.,ltd.